Orta Asya, dar anlamıyla geçmişte SSCB'nin parçası olan beş ülkeyi (Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Tacikistan) tanımlar. Geniş anlamda ise Afganistan, Pakistan'nın kuzeyi, Çin'in batısı (Doğu Türkistan ve Tibet), Moğolistan ve Rusya'nın bir kısmı ile kuzeydoğu İran'ı içeren bölge ve bölgeyi tanımlamak için kullanılan coğrafi terim. Asya kıtasının dünya okyanuslarından uzak iç kesimini belirtmek için kullanılır, bölgenin bu denizlere kapalı oluşu başlıca ana özelliğidir. Avrupa kıtasıyla komşu olan Orta Asya, aynı zamanda Türk halklarının anayurdudur.
Kaşgar ve Semerkand kentleri gibi tarihi İpek Yolu üzerinde bulunan kentleriyle Orta Asya, tarih boyunca insanların, ticari malların ve fikirlerin Avrupa, Batı Asya, Doğu Asya ve Güney Asya’ya yayılmasında ana nokta oldu. Bunun yanında Hun ve Moğol İmparatorluğu gibi Asya kıtasının büyük bölümüne egemen olan, etkileri komşu Avrupa kıtasına kadar uzanan tarihsel devletlerin kurulduğu yerdir. Dağlar, çöller ve bozkırlarla kaplı bu bölge zengin petrol, doğalgaz, uranyum ve altın rezervlerinin yanında özellikle Sovyet döneminde gelişen pamuk üretimi ile bilinir. Bu faaliyetlerin yanında hayvancılık bölgede uzun tarihsel kökleri olan bir uğraştır. Koloni döneminde büyük oranda Çin ve Rusya arasında paylaşılan Orta Asya, 1991 yılında Sovyetlerin dağılmasının ardından Orta Asya cumhuriyetlerinin bağımsızlığını kazanmasıyla birlikte daha fazla uluslararası ilgiyi çekmeye başlamıştır. Afganistan'ın işgali ve Amerika Birleşik Devletleri'nin 'küresel terörle mücadele' kampanyası Orta Asya'nın Orta Doğu'nun bir uzantısı olduğu izlenimini arttırmıştır.
Türkler'in İlk Ana Yurdu
Türkler'in ilk ana yurdu Orat Asya'da; Batı'da Hazar Denizi'nden Doğu'da Kingan Dağları'na, Kuzey'de Altay Dağları'ndan Güney'de Hindukuş ve Karanlık Dağları'na kadar uzanan bölgedir.
Bu bölge, coğrafi yapısı ve iklim şartlarının da elverişli olması nedeniyle Türkler tarafından Ana Yurt olarak tercih edilmiştir.
Göçebe kültürünün sonucunda şu durumlar ortaya çıkmıştır.
*Merkezi yapı güçlenememiş,
*Teşkilatçı özellik gelişememiş,
*Mimari ve şehircilik ortaya çıkmamış,
*Ekonomi, hayvancılığa dayalı kalmış,
*Askeri yapıysa gelişmiştir.
Medeniyet ise gelişmiş , büyük kültür değerlerinin bütünleşmesiyle meydana gelir.Kültür milli , medeniyet evrenseldir.Kültürler milletleri , milletler de medeniyeti doğururlar.Örneğin , İslam medeniyetinin içinde Arap , Fars ve Türk kültürleri bulunmaktadır.
Türk kültürünün temelini , büyük ölçüde Andronova kültürü oluşturmuştur.Bu kültürün unsurları , daha gelişmiş haliyle Türk kültürü içinde yer almıştır.Türk kültürünün çıkış bölgesi , Aral gölünün doğusu ile Tanrı ve Altay dağları arasıdır.Orta Asya’nın bu uçsuz bucaksız bozkırlarından doğan kültürün temelinde , öncelikle tabiata hakim olma anlayışı yatmaktadır.
Değişken ve sert iklimde uzun mesafelere ulaşılması , hızlı hareket edilmesini gerektirmiştir.Yaşantıları içinde at , bu yüzden en önemli vasıta olmuştur.Türkler at sayesinde geniş topraklar üzerinde gidip gelebilmişler , tabiatın sert yapısına karşı durabilmişerdir.Kendilerinden başka kültürlerlede irtibata geçen Türkler , onlardan çeşitli alıntılar yapmışlardır.Böylece kendi kültürlerini zenginleştirmiş ve geliştirmişlerdir.
Atın yanında , Türk kültüründe en önemli unsur , demir maddenin kullanılması olmuştur.Bu sayede Türkler demirden çeşitli eşyalar ve silahlar yapmışlardır.Bu da onlara diğer toplumlar yanında üstünlük sağlamıştır.Demirin Türk kültür hayatında vazgeçilmez bir yer edindiği destanlardan da anlaşılmaktadır.
İlk Türkler yaşamak için tabiatın sert yapısına ve diğer kavimlere karşı büyük mücadele vermek zorunda kalmışlardır.Böylece Türk toplumu kendine has devlet sistemini geliştirerek diğer kavimlere göre bu konuda öncelik hakkı elde etmiştir.Türk devlet sistemi , kısa zamanda düzen , disiplin , fedakarlık , adalet , ve müşterek hayat gibi prensipler üzerine oturtulmuştur.Bu sayede Türk devlet sistemi , kısa zamanda emsallerinin önüne geçmiştir.Sonuçta da Türk medeniyetinin ürünü olarak çeşitli Türk devletleri kurulmuştur.
Kaşgar ve Semerkand kentleri gibi tarihi İpek Yolu üzerinde bulunan kentleriyle Orta Asya, tarih boyunca insanların, ticari malların ve fikirlerin Avrupa, Batı Asya, Doğu Asya ve Güney Asya’ya yayılmasında ana nokta oldu. Bunun yanında Hun ve Moğol İmparatorluğu gibi Asya kıtasının büyük bölümüne egemen olan, etkileri komşu Avrupa kıtasına kadar uzanan tarihsel devletlerin kurulduğu yerdir. Dağlar, çöller ve bozkırlarla kaplı bu bölge zengin petrol, doğalgaz, uranyum ve altın rezervlerinin yanında özellikle Sovyet döneminde gelişen pamuk üretimi ile bilinir. Bu faaliyetlerin yanında hayvancılık bölgede uzun tarihsel kökleri olan bir uğraştır. Koloni döneminde büyük oranda Çin ve Rusya arasında paylaşılan Orta Asya, 1991 yılında Sovyetlerin dağılmasının ardından Orta Asya cumhuriyetlerinin bağımsızlığını kazanmasıyla birlikte daha fazla uluslararası ilgiyi çekmeye başlamıştır. Afganistan'ın işgali ve Amerika Birleşik Devletleri'nin 'küresel terörle mücadele' kampanyası Orta Asya'nın Orta Doğu'nun bir uzantısı olduğu izlenimini arttırmıştır.
Türkler'in İlk Ana Yurdu
Türkler'in ilk ana yurdu Orat Asya'da; Batı'da Hazar Denizi'nden Doğu'da Kingan Dağları'na, Kuzey'de Altay Dağları'ndan Güney'de Hindukuş ve Karanlık Dağları'na kadar uzanan bölgedir.
Bu bölge, coğrafi yapısı ve iklim şartlarının da elverişli olması nedeniyle Türkler tarafından Ana Yurt olarak tercih edilmiştir.
Göçebe kültürünün sonucunda şu durumlar ortaya çıkmıştır.
*Merkezi yapı güçlenememiş,
*Teşkilatçı özellik gelişememiş,
*Mimari ve şehircilik ortaya çıkmamış,
*Ekonomi, hayvancılığa dayalı kalmış,
*Askeri yapıysa gelişmiştir.
Medeniyet ise gelişmiş , büyük kültür değerlerinin bütünleşmesiyle meydana gelir.Kültür milli , medeniyet evrenseldir.Kültürler milletleri , milletler de medeniyeti doğururlar.Örneğin , İslam medeniyetinin içinde Arap , Fars ve Türk kültürleri bulunmaktadır.
Türk kültürünün temelini , büyük ölçüde Andronova kültürü oluşturmuştur.Bu kültürün unsurları , daha gelişmiş haliyle Türk kültürü içinde yer almıştır.Türk kültürünün çıkış bölgesi , Aral gölünün doğusu ile Tanrı ve Altay dağları arasıdır.Orta Asya’nın bu uçsuz bucaksız bozkırlarından doğan kültürün temelinde , öncelikle tabiata hakim olma anlayışı yatmaktadır.
Değişken ve sert iklimde uzun mesafelere ulaşılması , hızlı hareket edilmesini gerektirmiştir.Yaşantıları içinde at , bu yüzden en önemli vasıta olmuştur.Türkler at sayesinde geniş topraklar üzerinde gidip gelebilmişler , tabiatın sert yapısına karşı durabilmişerdir.Kendilerinden başka kültürlerlede irtibata geçen Türkler , onlardan çeşitli alıntılar yapmışlardır.Böylece kendi kültürlerini zenginleştirmiş ve geliştirmişlerdir.
Atın yanında , Türk kültüründe en önemli unsur , demir maddenin kullanılması olmuştur.Bu sayede Türkler demirden çeşitli eşyalar ve silahlar yapmışlardır.Bu da onlara diğer toplumlar yanında üstünlük sağlamıştır.Demirin Türk kültür hayatında vazgeçilmez bir yer edindiği destanlardan da anlaşılmaktadır.
İlk Türkler yaşamak için tabiatın sert yapısına ve diğer kavimlere karşı büyük mücadele vermek zorunda kalmışlardır.Böylece Türk toplumu kendine has devlet sistemini geliştirerek diğer kavimlere göre bu konuda öncelik hakkı elde etmiştir.Türk devlet sistemi , kısa zamanda düzen , disiplin , fedakarlık , adalet , ve müşterek hayat gibi prensipler üzerine oturtulmuştur.Bu sayede Türk devlet sistemi , kısa zamanda emsallerinin önüne geçmiştir.Sonuçta da Türk medeniyetinin ürünü olarak çeşitli Türk devletleri kurulmuştur.