Arkeoloji Konulu Ödev ve Tezler

Aşk'a İnanmışt'ı

Genel Yönetici
Staff member
Ankara, 3000 yyl kadar önce kurulmu?tu. Galatlar bu kente, "durduran, yol kesen" anlamyna gelen Ankyra adyny verdiler. Bu deyim daha sonra gemicilikte kullanylarak gemi çapasy (Anchor) anlamyny aldy. Deyimin, bugün Kale'nin bulundu?u kayalyk alanyn konumu yüzünden dü?ünüldü?ü anla?ylmaktadyr.
Bir de Engürü vardyr Ankara'nyn isimleri arasynda. Söylenceye göre bu adyn asly Farsça "üzüm" sözcü?ünün kar?yly?y olan "Engür"dür. Engürü ady da, bir zamanlaryn ba?lyk bahçelik Ankara'syny çok güzel anlatan adlardandyr. Syrasy gelmi?ken belirtelim ki, Ankara ve çevresi üzümün anavatanydyr. En iyi ?araplaryn da Çankaya'nyn Kavaklydere'sinde yapyldy?y bilinir. Kim bilir, belki de Anadolulu Baküs Çankaya'da do?mu?tur.
Ankara'nyn kurucularyna ili?kin iddialar bir de?il, ikidir. Uzmanlar Ankara'yy ünlü bir baba o?ul arasynda kime mal edeceklerini ?a?yryrlar. Bir rivayete göre, Ankara'nyn kurucusu Frig Kraly Gordios'tur. Bir rivayete göre de onun o?lu Midas'tyr.


Hititler döneminde Ankara bir askeri garnizon olarak kullanyldy. Daha sonra bu alandaFrigyalylar egemen oldular ve kenti kuran da onlar oldu.
M.O. 700'den sonra kentin yeni hakimleri olarak Lidyalylar'y görüyoruz. M.O. 547 tarihinden itibaren de iki yüzyyl kadar kent ve bölge Pers egemenli?i altynda kaldy.


M.O. 333 yylynda Büyük Yskender kenti Makedon-Helen egemenli?ine soktu. Gordion'un ünlü ve efsanevi kördü?ümünü çözemeyince kylycyyla kesen Yskender'in, yörede bir süre kaldy?y biliniyor. Ankara Kalesi de bu dönemde Anadolu'ya gelen Galatlar tarafyndan yapyldy.

M.O. 189 yylynda Romaly Komutan Vulso, Galatlar'y yenerek Ankara'yy Roma egemenli?ine aldy. Ankara'yy uzun yyllar egemenlikleri altynda tutan Romalylar zamanynda kente önemli yatyrymlar yapyldy. Bugün Ankara'da, Roma döneminden kalma hamam, tapynak, sur, agora, hipodrom, sütun, tiyatro gibi çok sayyda eser görülür. Örne?in, Ulus'ta, Hükümet Meydany'ndaki Julianus sütunu bunlardan biridir. Roma Ymparatoru Julianus'un M.O. 362'de Ankara'dan geçi?i anysyna dikilen bu sütun, yivli ta?lardan olu?mu? ve yaprak biçiminde bir taçla süslenmi?tir. Yeri, bu yüzyylyn ba?ynda, iki yüz metre kadar kuzeye ta?ynarak de?i?tirildi. Halen kalyntylary bulunan Roma Hamamy, döneminin dünyadaki üç büyük hamamyndan biri olarak nitelendirilir.

1939'da ba?lanan bir kazy sonunda ortaya çykan, 12 külhanly, dev boyutlardaki bu hamamyn M.S. 2. yüzyyl sonu ile 3. yüzyyl ba?ynda yapyldy?y bilinmektedir. Hamamda, yylan tutan kocaman bir elin varly?y, yapynyn, Sa?lyk Tanrysy Asklepius adyna in?a edildi?ini dü?ündürmektedir. Hamamyn ortaya çykarylmasy amacyyla yapylan kazylarda Roma Ymparatoru Caracalla ve annesi Julia Domna adyna çykarylmy? çok miktarda sikkeye rastlanmy?tyr. Ta? temeller üzerine oturan hamamyn dy? duvarlary, dört syra tu?lanyn üs tüste konmasyndan olu?maktadyr. Yç duvarlar ise mermerle kaplydyr. Kente 60 km. uzaktaki Elmada?'dan ta? borularla getirilen su, bu hamamla birlikte bütün mahallelere da?ytylyyordu.
Hacybayram Camii'nin yanynda yer alan Augustus Tapyna?y konusunda


Prof. Dr. Akurgal ?unlary yazyyor:

"Roma Ymparatoru Augustus (M.Ö. 27-M.S. 14), ölümünden on alty ay önce Vesta Rahibelerine dört belge teslim eder. Bunlardan biri vasiyetnamesidir; ikincisi cenaze töreni hakkyndaki buyruklaryny, üçüncüsü imparatorlu?un parasal ve askeri durumu ile ilgili kayytlaryny kapsamakta, dördüncüsü ise ya?ady?y sürece yapty?y i?leri (icraaty) anlatmakta idi.

"Bunlardan ancak sonuncusu, 'index rerum gestarum', Ankara Augustus Tapyna?y'nyn duvarlarynda iki dilde, Latince ve Helence yazylmy? olarak günümüze de?in gelmi?tir. Buna kar?ylyk madenden iki levha üzerine yazyly olup Roma'da imparatorun mezarynyn önünde yer alan orijinal metin ise tamamen yok olmu?tur.

"Güzel bir rastlanty sonucu 'Res Gestae Divi Augusti' (yani tanryla?my? Augustus'un yapty?y i?ler) adyny ta?yyan bu kitabenin günümüze de?in bilinen di?er iki kopyasyna ait parçalar yine Anadolu'da ele geçirilmi?tir. ?imdi Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde saklanmakta olan bu parçalar Ankara Tapyna?y'nyn bazy eksik bölümlerinin tamamlanmasynda yardymcy olmu?lardyr...

"Augustus'un u?ra?ylaryny anlatan Latince metin, tapyna?yn Pronaos (ön oda) ady verilen iki yan duvarynyn iç yüzeylerinde yer almaktadyr. Yazyt Hacybayram Camii'ne yakyn olan duvaryn üstünde halen okunakly iri harfler halinde 'Re-rum gestarum divi Augusti' (yani tanryla?my? Augustus'un icraaty) sözcükleri ile ba?lar ve duvaryn büyük bir bölümünü kaplar. Latince yazytyn arkasy, onun kar?ysynda kalan duvaryn iç yüzünde devam eder. Latince metnin Helence çevirisi ise bu duvaryn, yani baty-do?u do?rultusundaki tapynak duvarynyn dy? yüzündedir. 0 tarihlerde Ankara'da konu?ulan dil Helence oldu?u için yazytyn Helenceye çevrilmesi gerekiyordu...

"Eski tarih boyunca Ankara'nyn akropolisi (tepe kenti) Hacybayram Camii'nin bulundu?u yerde idi. Roma döneminde Ankara kenti, Roma ve Augustus Tapyna?y'nyn bulundu?u bu kutsal tepenin etrafyny çeviriyordu. Çankyry Caddesi üzerindeki Roma Hamamy, Kale dibindeki Roma Tiyatrosu ve Hisar'daki Kale'nin kendisi Roma kenti synyrlan içindeydi. Kentin kuzey ucu Radyoevi'ne do?ru uzanyyordu. Roma dönemi sikkelerindeki tasvirlerden ve yazytlardan anla?yldy?yna göre Ankara'da Romalylardan önce Tanry kadyn Kybele'ye (bereket tanryçasyna) ve Ay Tanrysy Men'e tapylyyordu. Kybele, Çatalhöyük'te gördü?ümüz üzere, daha neolitik ça?da, yani M.Ö. 7. ve 6. binlerde Anadolu halklarynyn ba?lyca Tanrysy oldu?u gibi, Frigler'in de en önemli Tanrysy idi. Men de bir Anadolulu Tanry olup büyük olasylykla Luvi kökenlidir. Ona özellikle Frigya ile Lydia bölgelerindeki yerli halklar tapynyyordu. Helenler'in Ay Tanrysy di?i olup ady Selene idi. Bununla beraber ayny bölgelerde ya?ayan Helenler de Men'e tapyyorlardy.

"Augustus Tapyna?y'nda cephenin ve giri? yerinin Helen kutsal yapylaryndaki gibi do?uya de?il de, batyya dönük olu?u da burasynyn eski Anadolu gelene?ine, yani Helenler'den önceki
dönemlere ait bir tapynma yeri oldu?una i?aret etmektedir...
"Bizans ça?ynda Augustus ve Roma Tapyna?y'ny kiliseye dönü?türen Hyristiyanlar, cella'nyn (ortadaki büyük odanyn) güney duvarynda üç pencere açmy?lar ve cella ile opisthodomos'un (arka odanyn) arasyndaki duyan yykarak orayy bir Krypta haline sokmu?lardyr." (Ankara Dergisi, s. 1. 1990)Türkler, Augustus ve Roma Tapyna?yna hiç dokunmadylar; ona saygy ve ho?görü göstererek Hacybayram Camii'ni kilisenin hemen yany ba?ynda in?a ettiler.


Kentin onarylyp güzelle?tirildi?i dönem olmu?tur Roma dönemi. Hatta çylgyn imparator Neron, Ankara'yy Metropol yani Ba?kent ilan etmi?ti. Bu döneme ait yazyt ve sikkelerde Ankara'nyn ba?kent oldu?u açykça yazylydyr. Bir ba?ka Roma Ymparatoru Caracalla da, kenti çevreleyen surlary onarmy?ty.

Ankara Kalesi'nin eteklerinde bir bedesten ve iki hanyn onarylyp müzeye dönü?türülmesiyle kazanylan çok de?erli bir yapyda, ta? devrine ait bulgulardan, anylan Roma dönemi kalyntylaryna kadar pek çok eser sergilenmektedir. Müze ?imdilerde Anadolu Medeniyetleri Müzesi olarak adlandyrylyyor.
 
Cevap: Arkeoloji Konulu Ödev ve Tezler

Yazıların biraz düzenlenmeye ihtiyacı var :)
 
Back
Yukarı