Halk düşmanları yalnız ölür

melek

Demirbaşlardan
Bryan Burrough'un (Halk Düşmanları: Amerika'nın En Büyük Suç Dalgası ve FBI'ın Doğuşu, 1933-1934) kitabından uyarlanan Halk Düşmanları'nda (Public Enemies), 1930'larda Amerika'yı kasıp kavuran banka soyguncusu John Dillinger anlatılıyor. Sonradan FBI'a dönüşecek olan Soruşturma Bürosu, kalifiye eleman sıkıntısı ve teknik yetersizlikten dolayı Dillinger'ı (Johnny Depp) yakalayamaz.
Büronun başkanı J.E. Hoover (Billy Crudup), 1 numaralı halk düşmanı ilan ettiği Dillinger ve arkadaşlarını yakalaması için başarılı ajan Melvin Purvis'i (Christian Bale) görevlendirir. Bu arada Dillinger, 'siyah kuş'u (Bye Bye Black Bird şarkısı Diana Krall'dan) Billie Frechette'ye (Marion Cotillard) gönlünü kaptırır. Böylece Dillinger, filmin başında hapishaneden kaçarken kaybettiği 'doktrin hocası' William Dietrich'in 'kadınlardan uzak dur' kuralını çiğnemiş olur. Bu, Dillinger'ın çiğnediği ilk Dietrich kuralıdır. Dillinger, her Dietrich kuralı çiğnediğinde ölüme biraz daha yaklaşacaktır.
AMERİKA'NIN 'SEMPATİK' SUÇLULARI
Yakın zamanda Clint Eastwood'un Sahtekâr filminde gördüğümüz 'halkla ilişkiler' (PR) ve imaj çalışması burada da var. Aynı yılları anlatan Sahtekâr'da, Los Angeles polisi 'zevahiri kurtarmak' için basını kullanıyordu. Halk Düşmanları'nda J.E. Hoover da imaj derdinde. Hoover, yeni yeni oluşan FBI'ı hem halkın hem de Washington'ın nezdinde güvenilir kılmak için Dillinger'ı hedef seçiyor. Mafyayla bir şekilde 'yolunu bulan' polis, halk kahramanı Dillinger'a gelince acımasızdır. Çünkü mafya, anlaşarak sessiz ve derinden işini hallederken Dillinger, kanun ve polisle dalga geçmektedir. Aslında Dillinger da iyi bir PR yürütmektedir. Sırf halk sevmiyor diye adam kaçırma işine girmez mesela. Halk da 'Büyük Buhran'ın sebebi olarak gördüğü bankalardan çalan, çalarken de müşterilerin parasını almayan bu adama ilgi gösterir. Aslında, yaşanan suçluyla polis arasında bir PR ve itibar mücadelesidir. Dillinger'ın ele avuca sığmazlığı nedeniyle ucu kendilerine dokunan kanunların çıkması, mafyayı (ünlü Al Capone'un adamları oluyor) rahatsız eder. Dillinger'ın 'yakalanması' da bir mafya-polis işbirliğiyle olacaktır.
Suçlunun sempati duyulan ve imrenilen bir kahraman olma sürecini Oliver Stone'un 'Katil Doğanlar'ından hatırlıyoruz. İşte bu noktada, Billy the Kid'den, Jessie James'ten ve Bonnie ile Clyde'dan bu yana Amerikan toplumunun suçluya karşı beslediği sempati, saygı, korku karışımı tuhaf duygular devreye giriyor. Dillinger'ın halk nezdinde 'makbul' bir suçlu olmak için titiz davranması da, halkın onu 'desteklemesi' de sebep-sonuç açısından birbirini tetikleyen faktörler. Bu ilişkiyi 'kıskanan' Soruşturma Bürosu'nun 'esas oğlan' olma gayreti bundan ileri geliyor. Günümüzün güç ve itibar dengelerinde de değişen bir şey yok!
FİLMİN YILDIZI MICHAEL MANN Halk Düşmanları için "1930'ların Heat'i" denmesi, bir pazarlarma yöntemi olmasının yanı sıra yönetmen Michael Mann'in ustalığını da gösteriyor. Yıldız oyuncularına rağmen filmin esas yıldızı Michael Mann. Her şeyiyle başarılı bir şekilde yansıtılan 1930'ların atmosferinin yanı sıra, 'Büyük Hesaplaşma'yı (Heat) geride bırakan gerçeklikte çatışma sahneleri de Mann'in, ustalık hanesine yazılıyor. Elbette ki, Al Pacino ve Robert de Niro'yu ilk kez aynı karede buluşturan Heat'ten farklı bir film Halk Düşmanları. Dönemin yanı sıra hikâyenin karakterlere yaklaşımı da farklı. Heat'te iki ana karakterin hatta yan karakterlerin iç dünyası derinlemesine yansıtılıyordu. Mekânlar bile ona göre seçilmişti. Üstelik bu durum, suçlu ve polis olmak üzere iki koldan ilerliyordu. Halk Düşmanları'nda ise hikâyeyi Dillinger üzerinden takip ediyoruz. Dillinger'ın hayat anlayışı gayet iyi aktarılırken (Clark Gable'ın Manhattan Melodramı filminden repliklerle zirveye çıkıyor), ajan Melvin Purvis, bazen bir çizgi roman kahramanı gibi kalıyor. Hikâyenin handikabı sayılabilecek bu zayıflığa rağmen 140 dk. boyunca Mann'in ustalığı seyirciyi filmden koparmıyor. Yönetmen, çok başarılı olan çatışma sahnelerinde seyirciye, etkilenmenin ötesinde bir gerçeklik yaşatıyor. Yer yer üç boyut hissi bile veriyor. Halk Düşmanları'nın gangster filmleri içinde nereye yerleşeceğini zaman gösterir. Ancak müzikleri, kostümleri, oyuncuları, görüntü yönetimi, gerçekliği ve yönetmeniyle yılın en sıkı filmini kaçırmasanız iyi olur.
 
Back
Yukarı